Hoe werkt PGS 15 onder de Omgevingswet?

PGS 15 bevat maatregelen voor de veilige opslag en tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De richtlijn is echter niet op zichzelf een wet. PGS 15 krijgt juridische betekenis wanneer vanuit bindende regelgeving of een omgevingsvergunning naar de richtlijn wordt verwezen.

Onder de Omgevingswet moet daarom eerst worden vastgesteld welke activiteit een bedrijf uitvoert, of deze activiteit onder het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) valt, of algemene regels rechtstreeks gelden en of voor de activiteit een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit nodig is.

Vervolgens moet worden bepaald welke versie van PGS 15 juridisch relevant is.

In 2026 is dit extra belangrijk. PGS 15:2025 versie 1.1 van april 2026 is weliswaar de meest actuele gepubliceerde versie van PGS 15, maar deze versie is niet aangewezen in de Omgevingsregeling. PGS 15:2021 blijft vooralsnog de aangewezen versie.

Voor vergunningplichtige opslag kan bovendien een andere PGS-versie in de bestaande omgevingsvergunning zijn opgenomen.

De vraag “Moet mijn bedrijf aan PGS 15 voldoen?” kan daarom niet alleen aan de hand van de PGS-publicatie worden beantwoord. De activiteit, hoeveelheden, stoffen, vergunningstatus en toepasselijke regelgeving moeten in samenhang worden beoordeeld.

Laat beoordelen welke PGS 15-regels voor uw opslag gelden

Is PGS 15 wettelijk verplicht?

PGS 15 is een richtlijn uit de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen. De richtlijn krijgt rechtskracht wanneer een bindend document naar PGS 15 verwijst.

Onder de Omgevingswet kan dat bijvoorbeeld gebeuren via rechtstreeks werkende regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving of via voorschriften in een omgevingsvergunning.

Dit onderscheid is belangrijk.

Een maatregel die in PGS 15 staat, is dus niet automatisch voor iedere onderneming die ergens gevaarlijke stoffen heeft opgeslagen een rechtstreeks werkende wettelijke verplichting.

Eerst moet worden vastgesteld of de activiteit binnen het relevante toepassingsgebied valt en via welke juridische route PGS 15 voor die activiteit wordt aangestuurd.

De Omgevingswet, het Bal en de Omgevingsregeling

Voor een goed begrip van PGS 15 is het nuttig drie verschillende onderdelen uit elkaar te houden.

Omgevingswet

De Omgevingswet vormt het wettelijke stelsel voor activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving.

Besluit activiteiten leefomgeving

Het Besluit activiteiten leefomgeving, meestal afgekort als Bal, bevat regels voor milieubelastende activiteiten.

Het Bal bepaalt onder andere voor welke activiteiten algemene regels gelden en voor welke activiteiten een omgevingsvergunning noodzakelijk is.

Voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen kan het Bal rechtstreeks voorschriften stellen waarbij naar PGS 15 wordt verwezen.

Omgevingsregeling

De Omgevingsregeling wijst vervolgens de relevante versie van een PGS-richtlijn aan.

Dit laatste is in de huidige overgangssituatie bijzonder belangrijk.

Dat er een nieuwere PGS 15 bestaat, betekent namelijk niet automatisch dat deze nieuwere versie ook juridisch wordt aangestuurd.

Welke PGS 15-versie is aangewezen?

In bijlage II van de Omgevingsregeling is momenteel PGS 15 versie 1.0 van augustus 2021 aangewezen.

In 2025 verscheen een volledig vernieuwde PGS 15. De meest actuele publicatie daarvan is PGS 15:2025 versie 1.1 van april 2026.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft echter in mei 2026 besloten PGS 15:2025 niet in de Omgevingsregeling aan te wijzen.

Aanleiding hiervoor zijn knelpunten en onduidelijkheden die na vaststelling in de uitvoeringspraktijk naar voren zijn gekomen.

Daarom blijft PGS 15:2021 voorlopig de aangewezen versie.

Dit levert een bijzondere situatie op:

PGS 15:2025 is de nieuwste technische publicatie, terwijl PGS 15:2021 de momenteel aangewezen versie in de Omgevingsregeling is.

Voor bedrijven is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen de nieuwste technische richtlijn en het juridisch toepasselijke kader.

Niet-vergunningplichtige opslag

Voor niet-vergunningplichtige opslag waarvoor het Bal rechtstreeks naar PGS 15 verwijst, is PGS 15:2021 momenteel verplicht.

Dat betekent dat een bedrijf in deze situatie niet zelfstandig kan besluiten om PGS 15:2021 volledig te vervangen door PGS 15:2025 alleen omdat deze laatste versie nieuwer is.

Wel bestaan er onder specifieke omstandigheden mogelijkheden om vooruit te lopen op PGS 15:2025.

Daarbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar gelijkwaardigheid of maatwerk.

Het bevoegd gezag moet hierover een gemotiveerd besluit nemen.

Een bedrijf dat PGS 15:2025 wil gebruiken omdat een bepaalde oplossing technisch beter of kostenefficiënter is, doet er daarom verstandig aan eerst de juridische route te beoordelen.

Vergunningplichtige opslag

Voor vergunningplichtige opslag ligt de situatie anders.

Daar geldt in eerste instantie de PGS 15-versie die in de omgevingsvergunning is aangewezen.

Dat kan PGS 15:2021 zijn, maar bij oudere vergunningen kan ook nog naar een oudere versie van PGS 15 worden verwezen.

Bij wijziging van een vergunning moet het bevoegd gezag beoordelen of PGS 15:2021 in de vergunning moet worden opgenomen.

Bij een nieuwe vergunning is PGS 15:2021 momenteel aangewezen als beste beschikbare techniek.

Ook hier kan in specifieke gevallen aanleiding bestaan om maatregelen uit PGS 15:2025 te gebruiken. Dat moet echter binnen het vergunningproces worden gemotiveerd en beoordeeld.

Hoe weet ik of mijn opslag vergunningplichtig is?

Of voor een activiteit een omgevingsvergunning nodig is, kan niet uitsluitend uit PGS 15 worden afgeleid.

Daarvoor moet de activiteit worden beoordeeld aan de hand van het Bal.

Onder andere het soort activiteit, de opgeslagen stoffen en hoeveelheden kunnen daarbij relevant zijn.

Daarom begint een goede juridische beoordeling niet met:

“Welke maatregel uit PGS 15 geldt?”

maar met:

“Welke milieubelastende activiteit wordt hier uitgevoerd en welke regels zijn daarop van toepassing?”

Pas daarna kan worden vastgesteld hoe PGS 15 juridisch in beeld komt.

Dit voorkomt dat een technische richtlijn los van het wettelijke kader wordt toegepast.

PGS 15 en de omgevingsvergunning

Een omgevingsvergunning kan voor een bestaande locatie zeer bepalend zijn.

Daarom moet bij een PGS 15 gap-analyse, uitbreiding of verbouwing altijd worden gecontroleerd welke voorschriften in de vergunning staan.

Een bedrijf kan bijvoorbeeld een opslagvoorziening hebben die jaren geleden is vergund op basis van een oudere PGS-versie.

De publicatie van PGS 15:2021 of PGS 15:2025 betekent niet automatisch dat alle bestaande vergunningvoorschriften op hetzelfde moment worden vervangen.

Omgekeerd kan een uitbreiding van de opslag wel aanleiding geven om de vergunning opnieuw te beoordelen.

De technische en juridische beoordeling moeten daarom parallel worden uitgevoerd.

PGS 15 als beste beschikbare techniek

Voor vergunningplichtige activiteiten speelt ook het begrip beste beschikbare technieken (BBT) een belangrijke rol.

Bij vergunningverlening moet het bevoegd gezag rekening houden met de documenten die hiervoor in het wettelijke stelsel zijn aangewezen.

PGS 15:2021 is momenteel het relevante aangewezen document voor deze beoordeling.

PGS 15:2025 is niet als nieuwe aangewezen versie in de Omgevingsregeling opgenomen.

Dat betekent echter niet dat technische ontwikkelingen uit de 2025-versie nooit relevant kunnen zijn. Het bevoegd gezag kan in specifieke gevallen gemotiveerd afwijken en een initiatiefnemer kan een voorstel doen waarbij bijvoorbeeld technische voordelen of kostenefficiëntie worden onderbouwd.

Juist bij nieuwe opslagvoorzieningen kan daarom een vergelijking tussen het juridische minimum en de actuele stand van de techniek waardevol zijn.

Gelijkwaardigheid

Het Omgevingsrecht biedt onder voorwaarden ruimte voor gelijkwaardige oplossingen.

Een gelijkwaardige maatregel moet ten minste hetzelfde resultaat bereiken als de voorgeschreven maatregel voor de belangen die met die regel worden beschermd.

Dat betekent niet dat ieder alternatief automatisch is toegestaan.

De gelijkwaardigheid moet inhoudelijk kunnen worden onderbouwd en, afhankelijk van de toepasselijke regels, kan toestemming of beoordeling door het bevoegd gezag noodzakelijk zijn.

Bij PGS 15 kan dit relevant zijn wanneer een bedrijf een andere technische oplossing wil gebruiken dan de oplossing die rechtstreeks uit het aangewezen kader volgt.

Een dergelijke keuze moet daarom vooraf zorgvuldig worden onderbouwd.

Maatwerk

Ook maatwerk kan in specifieke situaties een rol spelen.

Daarbij kan het bevoegd gezag voor een concrete situatie een maatwerkvoorschrift stellen, voor zover de regelgeving daarvoor ruimte biedt.

In de huidige overgangssituatie rond PGS 15:2025 kan maatwerk één van de routes zijn waarmee onder voorwaarden vooruit kan worden gelopen op de nieuwere richtlijn.

Dat betekent echter niet dat maatwerk een algemene route is waarmee een bedrijf eenvoudig zelf een PGS-versie kan kiezen.

De specifieke situatie, wettelijke grondslag, technische onderbouwing en beoordeling door het bevoegd gezag blijven bepalend.

Mag ik PGS 15:2025 vrijwillig toepassen?

Een bedrijf kan technisch besluiten bepaalde maatregelen uit PGS 15:2025 mee te nemen, maar daarmee verdwijnt het juridisch toepasselijke kader niet automatisch.

Voor niet-vergunningplichtige opslag blijft PGS 15:2021 momenteel het rechtstreeks aangestuurde uitgangspunt.

In specifieke situaties kan via gelijkwaardigheid of maatwerk worden geprobeerd PGS 15:2025 toe te passen.

Voor vergunningplichtige opslag moet toepassing in relatie tot de omgevingsvergunning worden beoordeeld.

Het is daarom verstandig onderscheid te maken tussen:

vrijwillig een hoger of moderner technisch niveau realiseren, en

een wettelijk voorgeschreven maatregel vervangen door een andere oplossing.

Voor dat laatste is een juridische beoordeling noodzakelijk.

Nieuwbouw onder de Omgevingswet

Bij een nieuwe opslagvoorziening is het verstandig de Omgevingswet en PGS 15 al tijdens de ontwerpfase te betrekken.

Een bedrijf moet dan niet alleen weten hoeveel gevaarlijke stoffen het wil opslaan, maar ook welke milieubelastende activiteit ontstaat, of een vergunning nodig is en welke technische maatregelen in het ontwerp moeten worden opgenomen.

Daarnaast kan het strategisch verstandig zijn om PGS 15:2025 als aanvullend technisch referentiekader te onderzoeken.

Een nieuwe opslagvoorziening heeft immers doorgaans een lange levensduur.

Daarom kan VNCW Consultants bij nieuwbouw twee vragen afzonderlijk beantwoorden:

Wat moeten we juridisch realiseren?

en:

Met welke ontwikkelingen uit PGS 15:2025 is het verstandig nu al rekening te houden?

Hiermee kan worden voorkomen dat juridische compliance en toekomstbestendig ontwerp door elkaar gaan lopen.

Uitbreiding van een bestaande PGS 15-opslag

Bij uitbreiding moet eveneens eerst worden onderzocht wat de wijziging juridisch betekent.

Een verhoging van opslagcapaciteit, andere gevaarlijke stoffen, een nieuw compartiment of wijziging van het opslagconcept kan invloed hebben op de toepasselijke regels en vergunning.

Daarnaast kan een uitbreiding gevolgen hebben voor brandveiligheid, WBDBO, opvangcapaciteit, ventilatie, stoffenscheiding en eventuele brandbeveiligingsvoorzieningen.

Een vroegtijdige toets aan zowel het juridische kader als het technische ontwerp kan voorkomen dat tijdens de vergunningprocedure ingrijpende wijzigingen noodzakelijk blijken.

PGS 15 en het bevoegd gezag

Bij complexere projecten kan overleg met het bevoegd gezag verstandig zijn.

Dat geldt vooral wanneer:

• een bestaande vergunning moet worden gewijzigd;
• PGS 15:2025 als alternatief wordt voorgesteld;
• gelijkwaardigheid wordt toegepast;
• maatwerk noodzakelijk lijkt;
• sprake is van een afwijkend opslagconcept;
• grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen worden opgeslagen;
• een nieuwe technische oplossing wordt voorgesteld.

Een goed voorbereid overleg is effectiever wanneer vooraf duidelijk is welke regelgeving van toepassing is, welke oplossing wordt voorgesteld en hoe de veiligheid daarvan wordt onderbouwd.

VNCW Consultants kan bedrijven ondersteunen bij deze voorbereiding en de technische onderbouwing van het project.

PGS 15 gap-analyse onder de Omgevingswet

Bij een PGS 15 gap-analyse moet daarom niet alleen de fysieke opslag worden gecontroleerd.

Een volledige beoordeling bestaat bij voorkeur uit drie lagen.

1. Juridisch kader

Welke activiteit wordt uitgevoerd? Welke regels gelden? Is sprake van vergunningplicht? Welke PGS-versie wordt aangestuurd?

2. Technische situatie

Hoe is de opslag feitelijk uitgevoerd en welke relevante PGS-maatregelen zijn gerealiseerd?

3. Organisatorische beheersing

Zijn procedures, inspecties, verantwoordelijkheden, opleidingen en andere organisatorische maatregelen voldoende geborgd?

Pas wanneer deze drie lagen gezamenlijk worden beoordeeld, ontstaat een betrouwbaar beeld van de compliancepositie.

CTA: Vraag een PGS 15 gap-analyse aan

PGS 15:2021 versus PGS 15:2025

Door de huidige situatie kan het nuttig zijn om beide versies naast elkaar te beoordelen.

Een dergelijke analyse moet wel duidelijk aangeven welke bevindingen voortkomen uit het juridisch geldende kader en welke uitsluitend betrekking hebben op PGS 15:2025 als nieuwere technische richtlijn.

VNCW Consultants kan daarom desgewenst een dubbele analyse uitvoeren.

Hiermee krijgt een organisatie inzicht in de huidige verplichtingen én in mogelijke toekomstige aandachtspunten.

Dit kan vooral nuttig zijn bij investeringen, nieuwbouw, grote renovaties of uitbreiding van opslagcapaciteit.

Hoe kan VNCW Consultants helpen?

VNCW Consultants ondersteunt bedrijven bij het vertalen van de Omgevingswet en PGS 15 naar de concrete opslagpraktijk.

Wij kunnen onder andere ondersteunen bij:

• bepalen of PGS 15 van toepassing is;
• bepalen welke PGS-versie relevant is;
• beoordeling van vergunningplicht;
• analyse van bestaande vergunningvoorschriften;
• PGS 15 gap-analyses;
• vergelijking PGS 15:2021 en PGS 15:2025;
• nieuwe opslagvoorzieningen;
• uitbreidingsprojecten;
• omgevingsvergunningen;
• gelijkwaardigheidsvraagstukken;
• maatwerk;
• overleg met bevoegd gezag;
• technische onderbouwing van opslagconcepten.

Daarmee worden regelgeving, techniek en praktische bedrijfsvoering in één beoordeling samengebracht.

Veelgestelde vragen over PGS 15 en de Omgevingswet

Is PGS 15 een wet?

Nee. PGS 15 is een richtlijn. De maatregelen krijgen juridische betekenis wanneer vanuit bindende regelgeving, zoals het Bal, of vanuit een omgevingsvergunning naar de richtlijn wordt verwezen.

Welke PGS 15-versie staat in de Omgevingsregeling?

Momenteel is PGS 15 versie 1.0 van augustus 2021 aangewezen.

Is PGS 15:2025 al verplicht?

Niet als algemeen aangewezen vervanger van PGS 15:2021. Het ministerie heeft besloten PGS 15:2025 niet in de Omgevingsregeling aan te wijzen. PGS 15:2021 blijft vooralsnog de voorgeschreven versie.

Geldt PGS 15:2021 ook bij een bestaande omgevingsvergunning?

Niet automatisch. Bij vergunningplichtige opslag moet worden gekeken naar de versie die in de bestaande vergunning is aangewezen. Dat kan ook een oudere PGS-versie zijn.

Kan PGS 15:2025 toch worden toegepast?

In specifieke situaties kan dat mogelijk zijn. Voor niet-vergunningplichtige opslag kunnen onder andere gelijkwaardigheid of maatwerk relevant zijn. Bij vergunningplichtige opslag moet dit binnen het vergunningenkader worden beoordeeld.

Wanneer heb ik een omgevingsvergunning nodig voor mijn opslag?

Dat hangt af van de activiteit en de toepasselijke regels uit het Bal. Dit moet aan de hand van de concrete stoffen, hoeveelheden en bedrijfsactiviteiten worden vastgesteld.

Moet mijn bestaande opslag direct worden aangepast wanneer een nieuwe PGS verschijnt?

Niet automatisch. Eerst moet worden vastgesteld welk juridisch kader en welke PGS-versie voor de bestaande activiteit gelden.

Kan VNCW Consultants mijn vergunning en PGS 15-opslag gezamenlijk beoordelen?

Ja. Juist de combinatie van de feitelijke opslag, toepasselijke PGS-maatregelen en bestaande vergunningvoorschriften is belangrijk om de compliancepositie goed vast te stellen.

Advies over PGS 15 en de Omgevingswet

Wilt u weten welke regels voor uw opslag gelden, welke PGS 15-versie moet worden toegepast of welke gevolgen een uitbreiding heeft voor uw omgevingsvergunning?

VNCW Consultants kan het juridische en technische kader van uw opslag in samenhang beoordelen.

Laat beoordelen welke PGS 15-regels voor uw bedrijf gelden